1. ¶ξονες – Προτεραιότητες:
Οι σύγχρονες εξελίξεις στο πεδίο της μετανάστευσης, κυρίως δε η επίδραση της παγκοσμιοποίησης, έχουν μεταβάλει τη μεταναστευτική διαδικασία σε σύνθετο φαινόμενο που χρήζει ολιστικής αντιμετώπισης. Ειδικότερα, ο πολυδιάστατος χαρακτήρας της παγκόσμιας κινητικότητας επιτάσσει την ενίσχυση της αλληλεξάρτησης μεταξύ των χωρών προέλευσης και προορισμού, καθώς και της διάδρασης μεταξύ των διαφόρων πεδίων πολιτικής με σκοπό την αποτελεσματική και ολιστική διαχείρισή της.
Η Ελλάδα, ως προεδρεύουσα χώρα του 3ου GFMD, στοχεύει στην ενίσχυση του χαρακτήρα του Forum ως πλαισίου ανοικτού και παραγωγικού διαλόγου, ως forum ανταλλαγής καλών πρακτικών μεταξύ των κρατών και ως πεδίου ανίχνευσης ελλειμμάτων πολιτικής. Προτεραιότητα της Ελληνικής Προεδρίας αποτελεί η παραγωγή πρακτικών αποτελεσμάτων με σκοπό την υιοθέτηση πολιτικών πρωτοβουλιών που προωθούν την ενσωμάτωση της μεταναστευτικής πολιτικής στις αναπτυξιακές στρατηγικές σε εθνικό, περιφερειακό και διεθνές επίπεδο. Η χώρα μας προτίθεται να κινηθεί προς την κατεύθυνση της προώθησης συγκεκριμένων προτάσεων για προγράμματα και πολιτικές που θα μπορούσαν να αξιολογηθούν και να ενσωματωθούν στις εθνικές μεταναστευτικές πολιτικές των συμμετεχουσών χωρών.
Η Ελληνική Προεδρία έχει ως στόχο τη διασφάλιση της θεματικής συνέχειας και της εμβάθυνσης των θεμάτων που μελετήθηκαν στα προηγούμενα fora. Ωστόσο, αποτελούν προτεραιότητα της Ελλάδας η μελέτη νέων θεματικών και η διερεύνηση των συγχρόνων προκλήσεων, κυρίως δε των επιπτώσεων της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης στο πεδίο της διάδρασης της μετανάστευσης με την ανάπτυξη.
Υπενθυμίζεται ότι η αξιοποίηση των αναπτυξιακών πολιτικών στο πεδίο της μετανάστευσης αποτελεί ένα από τα αντικείμενα του Ευρωπαϊκού Συμφώνου Μετανάστευσης και Ασύλου, το οποίο υιοθετήθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 15-16 Οκτωβρίου 2008. To Σύμφωνο θέτει τις βάσεις για τη θεσμική κατοχύρωση της σύνδεσης της ανάπτυξης με τη μετανάστευση στο πλαίσιο μίας συνολικής μεταναστευτικής πολιτικής. Επιπλέον, σε διεθνές επίπεδο, παρατηρείται η τάση πρόταξης της μετανάστευσης ως παραμέτρου των αναπτυξιακών στρατηγικών σε εθνικό, περιφερειακό και διεθνές επίπεδο με σκοπό την επίτευξη των διεθνώς αναγνωρισμένων αναπτυξιακών στόχων (μεταξύ άλλων, και των Αναπτυξιακών Στόχων της Χιλιετίας του ΟΗΕ).
Δεδομένων των ανωτέρω σκέψεων, η Ελληνική Προεδρία επέλεξε ως άξονα για το 3ο GFMD το θέμα: “ INTEGRATING MIGRATION POLICIES INΤΟ DEVELOPMENT STRATEGIES FOR THE BENEFIT OF ALL”.
2. Ελληνική θεματολογία:
¶ξονα στη διαμόρφωση της ελληνικής θεματολογίας αποτελεί η πρόταξη της ανάπτυξης στο δίπολο μετανάστευσης και ανάπτυξης ως προϋπόθεση για την ώθηση σε μετακίνηση από επιλογή και όχι από ανάγκη. Σκοπό αποτελεί η ενίσχυση της προτεραιότητας του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών για τη μελέτη της σύνδεσης των γενεσιουργών αιτίων της μετανάστευσης με την επίτευξη των Αναπτυξιακών Στόχων της Χιλιετίας.
Ειδικότερα, στο πλαίσιο που οριοθετείται από το γενικό τίτλο της ελληνικής διοργάνωσης, αφενός θα αναλυθούν νέα θέματα, όπως η σύνδεση της κοινωνικής ένταξης, της επανένταξης και νέων μορφών μετακίνησης των αλλοδαπών (όπως η κυκλική μετανάστευση) με την ανάπτυξη, αφετέρου θα μελετηθούν ζητήματα προστασίας ανθρωπίνων δικαιωμάτων των μεταναστών. Τέλος, θα μελετηθούν τα ζητήματα των δεδομένων, της έρευνας και της διασφάλισης της συνοχής πολιτικής, καθώς και η πρόοδος στο πεδίο των περιφερειακών πλαισίων διαλόγου και συνεργασιών – πρόκειται για θεματικά πεδία που ‘κατά παράδοση’ αποτέλεσαν μέχρι στιγμής τους θεματικούς άξονες μίας εκ των τριών Στρογγύλων Τραπεζών κάθε διοργάνωσης.
Βάσει αυτού του πλαισίου, η Ελληνική Προεδρία διεξήγαγε στις 22 Ιανουαρίου 2009 θεματική έρευνα με την οποία ζήτησε από τις χώρες-μέλη της Κατευθυντήριας Επιτροπής να επιλέξουν μεταξύ διαφόρων επιμέρους θεματικών ενοτήτων. Τα αποτελέσματα της έρευνας παρουσιάσθηκαν στην 1η συνάντηση της Κατευθυντήριας Επιτροπής (25 Φεβρουαρίου 2009), κατά την διάρκεια της οποίας έγινε συζήτηση επί των προτεινομένων θεμάτων. Η ελληνική θεματολογία αναμορφώθηκε βάσει των απαντήσεων των χωρών και των αποτελεσμάτων της συζήτησης και το σχετικό κείμενο εστάλη σε όλες τις χώρες -μέλη των Φίλων του Φόρουμ ενόψει της 2ης συνάντησης της Κατευθυντήριας Επιτροπής και της 1ης συνάντησης των Φίλων του Φόρουμ (1 και 2 Απριλίου 2009, αντιστοίχως).
Στις συναντήσεις αυτές, η ελληνική θεματολογία έτυχε της έγκρισης των συμμετεχουσών χωρών. Τα σχόλια και οι παρατηρήσεις των χωρών σε επιμέρους σημεία και σχετικά με ειδικά ζητήματα συνεκτιμήθηκαν κατά τη διαμόρφωση του τελικού κειμένου θεματολογίας. Το τελικό κείμενο της συνοπτικής παρουσίασης της ελληνικής θεματολογίας προωθήθηκε σε όλα τα εθνικά σημεία επαφής. Ταυτόχρονα, οι χώρες κλήθηκαν να δηλώσουν το ειδικότερο ενδιαφέρον τους για συμμετοχή στις συγκεκριμένες κυβερνητικές ομάδες εργασίας που θα προετοιμάσουν τις συζητήσεις των υποθεματικών των Στρογγύλων Τραπεζών.
Ενημέρωση για την ελληνική θεματολογία, αλλά και γενικότερα, έγινε και κατά τη διάρκεια της συνόδου του Συμβουλίου Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων της ΕΕ (Λουξεμβούργο/ 06.04.09).
3. Συνοπτική παρουσίαση των θεματικών ενοτήτων:
Η Ελληνική Προεδρία θα συνεχίσει την ίδια συμμετοχική και ομαδική προσέγγιση ως προς την προετοιμασία των συζητήσεων στρογγύλης τράπεζας. Θα διατηρηθεί η δομή των τριών Στρογγύλων Τραπεζών, όπως στις προηγούμενες διοργανώσεις, με περιορισμό των υποθεματικών σε επτά, όπως και στη Μανίλα.
Το θέμα: «Ενσωμάτωση μεταναστευτικών πολιτικών στις στρατηγικές ανάπτυξης προς όφελος όλων» θα παραμείνει κεντρικό σημείο αναφοράς σε όλες τις συζητήσεις. Ειδικότερα:
Στη Στρογγύλη Τράπεζα 1, με τίτλο Η αξιοποίηση της συνάρτησης μετανάστευσης – ανάπτυξης για την επίτευξη των Αναπτυξιακών Στόχων της Χιλιετίας, θα συμπεριληφθούν τρεις υποθεματικές ενότητες:
Υποθεματική ενότητα 1.1-Ενσωμάτωση της μετανάστευσης στον αναπτυξιακό σχεδιασμό-Πρωταγωνιστές; Βασικές στρατηγικές; Κύριες δράσεις; Η υποθεματική έχει ως σκοπό τη μελέτη των μεθόδων με τις οποίες θα μπορούσαν παράμετροι μεταναστευτικής πολιτικής να ενταχθούν στα εθνικά αναπτυξιακά προγράμματα και στις διεθνείς αναπτυξιακές συνεργασίες, καθώς και πώς μία τέτοια διαμόρφωση των αναπτυξιακών στρατηγικών μπορεί να συμβάλλει στην επίτευξη των Αναπτυξιακών Στόχων της Χιλιετίας.
Υποθεματική ενότητα 1.2-Η συμμετοχή της διασποράς και των μεταναστών σε πολιτικές και προγράμματα ανάπτυξης- Ο ρόλος τους; Οι δυνατότητες τους; Η υποθεματική αποτελεί συνέχιση των επί του θέματος συζητήσεων στο Βέλγιο και τη Μανίλα. Θα συζητηθούν κάποιες νέες προσεγγίσεις ως προς το ρόλο της διασποράς και της θετικής συνεισφοράς των μεταναστών στην ανάπτυξη των χωρών προέλευσης μέσω της μεταφοράς τεχνογνωσίας και εμβασμάτων, της ανάπτυξης επενδυτικών προγραμμάτων ή επιχειρηματικών μορφών συνεργασίας μεταξύ των χωρών προέλευσης και των μελών της διασποράς τους.
Υποθεματική ενότητα 1.3-Αντιμετωπίζοντας τα γενεσιουργά αίτια της μετανάστευσης μέσω της ανάπτυξης και, ιδίως, υπό το πρίσμα της τρέχουσας οικονομικής κρίσης. Στην υποθεματική θα μελετηθούν τα γενεσιουργά αίτια που ωθούν σε μετακίνηση και η επίδραση της οικονομικής κρίσης στη σύνδεση της μετανάστευσης με την ανάπτυξη.
Στη Στρογγύλη Τράπεζα 2, με τίτλο Ένταξη, επανένταξη και κινητικότητα μεταναστών προς όφελος της ανάπτυξης, θα επιδιωχθεί η εμβάθυνση στα θέματα νόμιμης μετανάστευσης, εργασιακής κινητικότητας και προστασίας των μεταναστών και θα εξετασθούν οι πολιτικές ένταξης και επανένταξης, ειδικά στο πλαίσιο της διαμόρφωσης νέων μορφών διακίνησης -όπως η κυκλική μετανάστευση-σε περιπτώσεις μόνιμης ή προσωρινής επιστροφής, καθώς και των επιπτώσεών τους στην ανάπτυξη. Ειδικότερα:
Υποθεματική ενότητα 2.1-Συμμετοχή, προστασία και αποδοχή των μεταναστών στην κοινωνία -διασυνδέοντας τα ανθρώπινα δικαιώματα και την ενδυνάμωση των μεταναστών προς όφελος της ανάπτυξης: Έμφαση θα δοθεί στις πολιτικές προστασίας και πρόσβασης των μεταναστών στις κοινωνικο-οικονομικές δομές των χωρών προορισμού με σκοπό τη διευκόλυνση της συνεισφοράς τους στην ανάπτυξη των χωρών καταγωγής τους. Θα μελετηθούν, ειδικότερα, οι προκλήσεις που θέτουν οι νέες μορφές κινητικότητας, προσωρινού ή κυκλικού χαρακτήρα, στο πεδίο της προστασίας και της ένταξης των μεταναστών στη χώρα προορισμού με σκοπό την ενίσχυση της αναπτυξιακής συμβολής τους στις χώρες προέλευσης και προορισμού.
Υποθεματική ενότητα 2.2- Επανένταξη και κυκλική μετανάστευση- συμβολή τους στην ανάπτυξη; Στην υποθεματική θα αναπτυχθούν οι πολιτικές επανένταξης των μεταναστών που επιστρέφουν στις χώρες καταγωγής τους, είτε μόνιμα είτε στο πλαίσιο των νέων μορφών περιοδικής ή κυκλικής μετακίνησης, με σκοπό την ενίσχυση της συμβολής τους στην ανάπτυξη της χώρας προέλευσης.
Η Στρογγύλη Τράπεζα 3, με τίτλο Πολιτική και θεσμική συνοχή και συνεργασίες, αποτελεί συνέχεια των συζητήσεων των Βρυξελλών και της Μανίλα στα θέματα των δεδομένων, της συνοχής πολιτικής και των περιφερειακών συνεργασιών και πλαισίων διαλόγου. Η ελληνική διοργάνωση επιδιώκει να ενισχύσει τον πρακτικό προσανατολισμό (παρουσίαση καλών πρακτικών και νέων εξελίξεων, επικαιροποιημένων δεδομένων, ερευνών) προς αποφυγή επαναληπτικών συζητήσεων. Η Στρογγύλη Τράπεζα διαρθρώνεται σε δύο θεματικές:
Υποθεματική ενότητα 3.1-Πολιτική και θεσμική συνοχή- πρόσφατα δεδομένα και αποτελέσματα ερευνών: θα συζητηθούν οι εξελίξεις στο πεδίο των θεσμικών αναδιαρθρώσεων των κυβερνήσεων με σκοπό την προώθηση της πολιτικής συνοχής και θα αξιολογηθούν οι υπάρχουσες κυβερνητικές πρακτικές. Έμφαση θα δοθεί, επίσης, στη συλλογή και την ανταλλαγή επικαιροποιημένων πληροφοριών για τις πρόσφατες έρευνες επί των επιμέρους θεμάτων της ελληνικής διοργάνωσης, καθώς και στην προώθηση πρακτικών εργαλείων και ενιαίων μεθόδων για τη συλλογή πληροφοριών και τη διεξαγωγή ερευνών στα θεματικά πεδία της γύρω από το δίπολο μετανάστευσης και ανάπτυξης.
Υποθεματική ενότητα 3.2-Περιφερειακές και Διαπεριφερειακές Διαδικασίες και πλαίσια διαλόγου: θα παρουσιασθούν οι τελευταίες εξελίξεις στα περιφερειακά πλαίσια διαλόγου που πραγματεύονται τη σχέση της μετανάστευσης με την ανάπτυξη και θα γίνει αξιολόγηση της λειτουργίας τους. Θα δοθεί η δυνατότητα στους εκπροσώπους των πλαισίων αυτών να παρουσιάσουν τα αποτελέσματα των περιφερειακών συνεργασιών και τις νέες εξελίξεις (π.χ. Euro-Africa Conference on Migration and Development, South American Conference on Migration, Development and Human Rights, Συνάντηση των εκπροσώπων των περιφερειακών συνεργασιών στην Μπανγκόγκ κ.λ.π.).
Τέλος θα πραγματοποιηθεί ‘Ειδική Σύνοδος για το Μέλλον του Φόρουμ’, όπως γίνεται σε κάθε διοργάνωση. Στη συζήτηση τίθενται γενικότερα ζητήματα, όπως η αναθεώρηση ή μη των οργανωτικών δομών και του τρόπου λειτουργίας τους, η σχέση του GFMD με τα Ηνωμένα Έθνη, η συνεργασία του με τους φορείς του Global Migration Group, η σχέση με την Κοινωνία των Πολιτών, η λειτουργία της Υποστηρικτικής Δομής κ.λ.π.